Το έθιμο των «Μωμόγερων»

 

Επιμέλεια – Κείμενο Θάλεια Σαββίδου

 

Οι Μωμόγεροι

Οι Μωμόγεροι (γνωστό και ως Μωμόεροι ή Μωμοέρια) είναι ποντιακό λαϊκό δρώμενο το οποίο γίνεται τις εορτές των Χριστουγέννων έως τα Θεοφάνεια, που συναντάται κυρίως στην Κομοτηνή, στη Δράμα στην Κοζάνη και σε μεμονωμένα προσφυγικά χωριά σε όλη τη βόρεια Ελλάδα. Ίσως μια παραλλαγή του εθίμου είναι τα Ραγκουτσάρια που γίνεται σε περιοχές της Δυτικής Μακεδονίας, όπου και θεωρείται το παραδοσιακό Καρναβάλι. Οι ρίζες του εθίμου βρίσκονται στους προ-χριστιανικούς χρόνους αλλά αργότερα πήρε και χριστιανικό χαρακτήρα (πιθανότατα συνδεόμενο τόσο με τις φωτιές των Χριστουγέννων και του Καρναβαλιού όσο και με το έθιμο της Ερεισιώνης). Το έθιμο, από το 2016 περιλαμβάνεται στον Κατάλογο της «Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ανθρωπότητας» της Ουνέσκο.

Τι συμβολίζει

Όπως σχεδόν σε όλα τα έθιμα των Χριστουγέννων, έτσι και σε αυτό προσδίδεται ιδιαίτερη έμφαση στην αναγέννηση της φύσης με την αλλαγή του νέου έτους και έχει σκοπό σάτιρας. Η ονομασία του εθίμου προέρχεται από τις λέξεις μίμος και γέρος. Στο έθιμο οι λέξεις αυτές συνδέονται με τις μιμητικές κινήσεις των πρωταγωνιστών-γερόντων. Σύμφωνα με άλλους υπάρχει σύνδεση με τον αρχαιοελληνικό θεό Μώμο, ο οποίος ήταν ο θεός της χλεύης, της ειρωνείας και του σαρκασμού, προσωποποίηση της κοροϊδίας και της αποδοκιμασίας.

Τι περιλαμβάνει το έθιμο

Οι συμμετέχοντες φοράνε δέρματα ζώων (όπως λύκων και τράγων) ενώ άλλοι ντύνονται με στολές ανθρώπων οπλισμένων με σπαθιά και έχουν την μορφή γεροντικών προσώπων. Ένα από τα δρώμενα είναι η «νύφη» που ερωτοτροπεί με τον «αράπη» (δηλαδή το νέο), που συμβολίζει και την αναγέννηση της φύσης, σε αντίθεση με τον τρίτο χαρακτήρα του δρώμενου, τον γέρο «Κίτι Γοτσά» ή «διάβολο» που προσπαθεί να κλέψει τη νύφη (και που πιθανότατα συμβολίζει την αρπαγή της Περσεφόνης από τον Πλούτωνα).

 

Πηγές – Άρθρα – Πληροφορίες

Κάτοικοι των περιοχών Κοζάνης και Δράμας

http://www.protothema.gr/ [Πρόσβαση 16/12/2017]

http://rodochoritis.blogspot.gr/ [Πρόσβαση 16/12/2017]

https://epontos.blogspot.gr/ [Πρόσβαση 16/12/2017]

Tags: 

Άνθρωπος και Φύση: