Οι λίμνες Χειμαδίτιδα και Ζάζαρη

Γεωγραφική θέση

Η Χειμαδίτιδα και η Ζάζαρη είναι λίμνες της βόρειας Ελλάδας που βρίσκεται στα νότια του νομού Φλώρινας. Σχηματίζονται ανάμεσα στα όρη Βέρνο, Βόρα και Άσκιο.

Η γεωλογική ιστορία της περιοχής

Επιστήμονες υποστηρίζουν ότι η δημιουργία της λίμνης σχετίζεται με γεωλογικά φαινόμενα κατά την περίοδο των παγετώνων όταν όλη η ευρύτερη περιοχή ήταν καλυμμένη από πάγους. Επίσης, η περίοδος αυτή χαρακτηρίζεται από ισχυρές τεκτονικές δράσεις (σεισμούς). Αποτέλεσμα ήταν η δημιουργία λόγω και της αύξησης της θερμοκρασίας (λιώσιμο των πάγων), των λιμνών της υδρολογικής λεκάνης που προαναφέρθηκαν. Σύμφωνα με ορισμένους ερευνητές αποτελούν κατάλοιπο της παλιάς Εορδαίας λίμνης.

Χαρακτηριστικά των λιμνών

Οι λίμνες αποτελούν τμήμα της ευρύτερης υδρολογικής λεκάνης στην οποία περιλαμβάνεται και η Λίμνη Πετρών. Η συνολική έκταση της λεκάνης αυτής είναι 344 τετρ. χιλιόμετρα. Το υψόμετρο των Λιμνών Χειμαδίτιδα και Ζάζαρη είναι  593 και 602 μέτρα αντίστοιχα και η έκτασή τους 10,8 τετρ. χιλιόμετρα και 2 τετρ. χιλιόμετρα. Και οι δύο λίμνες έχουν σχήμα  ελλειψοειδές και το μέσο βάθος τους είναι 1 μέτρο για τη Λίμνη Χειμαδίτιδα και 4,6 μέτρα για τη Λίμνη Ζάζαρη. Η Λίμνη Ζάζαρη δέχεται τα νερά του χειμάρρου του Σκλήθρου, ο οποίος συγκεντρώνει τα νερά της ομώνυμης κοινότητας και των Κοινοτήτων Ασπρογείων και Λεχόβου. Για την ικανοποίηση των αρδευτικών κυρίως αναγκών της ευρύτερης περιοχής αλλά και για αντιπλημμυρικούς σκοπούς κατασκευάστηκαν στο παρελθόν αρκετά έργα. Ένα από αυτά ήταν η εκτροπή, το 1961, της κοίτης του χειμάρρου του Σκλήθρου με σκοπό τον εμπλουτισμό της Λίμνης Ζάζαρης με περισσότερο νερό και την αποξήρανση του έλους που υπήρχε στην περιοχή. Επίσης, στην ανατολική πλευρά της λίμνης, κατασκευάσθηκε αντιπλημμυρικό ανάχωμα και στη νοτιοανατολική, υπερχειλιστής, προκειμένου να συγκρατείται επαρκής ποσότητα νερού στη λίμνη για την κάλυψη των αρδευτικών αναγκών. Το πλεόνασμα των νερών οδηγείται στη Λίμνη Χειμαδίτιδα. Πρέπει να σημειωθεί ότι μέσα στη Λίμνη της Χειμαδίτιδας, μετά από έργα της ΔΕΗ, βρέθηκε σημαντικός προϊστορικός οικισμός.

Βλάστηση των λιμνών

Οι λίμνες έχουν πλούσια βλάστηση με φυτά που επιπλέουν στην επιφάνεια του νερού, φυτά ριζωμένα στο βυθό τα οποία αναπτύσσονται μέσα στο νερό ή στην επιφάνεια (Nymphaea, Potamogeton κλπ.) και φυτά των καλαμώνων (Typha, Phragmites) και των υγρών λιβαδιών. Συνολικά στην περιοχή έχουν καταγραφεί 150 φυτικά είδη, σε 9 τύπους οικοτόπων.

Διαχείριση των λιμνών

Η έλλειψη ολοκληρωμένου σχεδίου διαχείρισης στις Λίμνες Χειμαδίτιδα και Ζάζαρη και η συνεχής αύξηση των ανθρωπίνων δραστηριοτήτων στην περιοχή έχουν ως αποτέλεσμα οι δύο λίμνες να κινδυνεύουν να χάσουν πολλά από τα γνωρίσματά τους. Γεγονός που γίνεται άμεσα αντιληπτό κυρίως από την ελάττωσης της ποσότητας του νερού και την υποβάθμιση της ποιότητάς του. Κυριότερες απειλές θεωρούνται: (α) άντληση μεγάλων ποσοτήτων νερού από τους υπόγειους υδροφορείς για την εξόρυξη του λιγνίτη και την καύση του για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, έχει ως αποτέλεσμα την πτώση της στάθμης του νερού στις δύο λίμνες, (β)η εντατική γεωργία συμβάλλει επίσης στην ελάττωση των αποθεμάτων νερού της περιοχής. Οι υδροβόρες καλλιέργειες όπως η μηδική, ο αραβόσιτος, τα ζαχαρότευτλα, έχουν υψηλές απαιτήσεις σε νερό και αυτό αντλείται είτε από την επιφάνεια των λιμνών, είτε από τους υπόγειους υδροφορείς. Η στάθμη του υπόγειου νερού βρίσκεται σε χαμηλά επίπεδα με συνέπεια την οξείδωση της τύρφης, την καθίζηση μεγάλων εκτάσεων με αποτέλεσμα τις πλημμύρες γεωργικών εκτάσεων κατά τον χειμώνα, (γ) το δάσος των σκλήθρων που έχει απομείνει στη δυτική πλευρά της Λίμνης Χειμαδίτιδας αλλά και οι υπόλοιπες δασικές εκτάσεις, στη βορειοδυτική και στη νοτιοδυτική πλευρά των λιμνών, υφίστανται ισχυρές πιέσεις για την υλοτόμηση και τη μετατροπή τους σε γεωργικές εκτάσεις, (δ) αλόγιστες και παράνομες δραστηριότητες απειλούν να μεταβάλουν πολλά από τα δομικά γνωρίσματα των δύο λιμνών. Τέτοιες δραστηριότητες είναι το παράνομο κυνήγι, οι λαθροϋλοτομίες, η άναρχη απόθεση σκουπιδιών και μπαζών κ.α. Ειδικότερα η υπεραλίευση αλλά και η παράνομη αλιεία οδήγησαν τα τελευταία έτη στη μείωση της ποσότητας των αλιευμάτων με αρνητικές συνέπειες στο εισόδημα των ψαράδων της περιοχής.

 

Πηγές - Άρθρα - Πληροφορίες

http://www.xanthi.ilsp.gr/ [Πρόσβαση 5/7/2015]

el.wikipedia.org [Πρόσβαση 5/7/2015]

Κάτοικοι της περιοχής

 

Επιμέλεια - Κείμενο Ελένη Θωμά

Tags: 

Περί Βλαστησης: