Φυτά έμπνευση πολιτισμού

Τα φυτά είναι "τμήμα" και "κομμάτι" πολλών πολιτισμών... όπως και στην Ελλάδα!

 

Tο "σπόρδισμα των φύλλων": ένα έθιμο από τη Θάσο

 

Επιμέλεια – Κείμενο MSc Αιμιλία Λεμπέση

 

Το έθιμο

Το έθιμο «σπόρδισμα των φύλλων» είναι γνωστό μόνο από το νησί της Θάσου, όπου και πραγματοποιείται κυρίως τις εορτές των Χριστουγέννων.

Τι περιλαμβάνει το έθιμο

Το σχήμα της "καρδιάς" είναι μάλλον εμπνευσμένο από τον κισσό ή το εξαφανισμένο είδος "σύλφιο"

Ο καρπός του εξαφανισμένου φυτού "σύλφιο" από το οποίο μπορεί να προέρχεται το σχήμα της καρδιάς

 

Επιμέλεια – Κείμενο Ρενάτα Χατζοπούλου

 

Το σχήμα

Το σχήμα της καρδιάς, η γνωστή «κόκκινη» καρδούλα δεν μπορεί να πει κανείς ότι έχει κάποια σχέση με το πραγματικό σχήμα της καρδιάς. Υπάρχουν διάφορες θεωρίες για το πως καθιερώθηκε αυτό το σχήμα.

Οι πιθανές εκδοχές

Ένα έθιμο με το σκυλοκρέμμυδο που έχει «σβήσει»

Το έθιμο

Την πρωτοχρονιά, στη Λευκάδα όλα τα παιδιά με τις παρέες τους έτρεχαν το πρωί, όσο πιο νωρίς γίνονταν για να μαζέψουν κτσούνες (δηλαδή σκυλοκρέμμυδα, Drimia numidica). Αφού μάζευαν τις «κτσούνες» πήγαιναν από σπίτι σε σπίτι για να ευχηθούν και να αφήσουν μια, καθώς το έθιμο ήταν να στολίζεται για το καλό του χρόνου, ένα σκυλοκρέμμυδο σε κάθε σπίτι. Συνήθως η ανταμοιβή ήταν μια λαδόπιτα. Με τις κτσούνες που απέμεναν οι παρέες έπαιζαν τον «κουτσουνοπόλεμο» με πολλές φορές σημαντικούς τραυματισμούς.

Το «αναμμένο πουρνάρι», μια παράδοση που καίνε κλαδιά από πουρνάρια για να έχουν φως και να κάνουν θόρυβο μέσα στη νύχτα

photo by www.sansimera.gr

Τι λέει παράδοση

Η παράδοση λέει ότι όταν γεννήθηκε ο Χριστός και πήγαν οι βοσκοί να προσκυνήσουν, ήταν νύχτα και πολύ σκοτεινά. Έτσι έψαξαν και βρήκαν κάπου ένα ξερό πουρνάρι (Quercus coccifera) κι έκοψαν τα κλαδιά του. Πήρε ο καθένας από ένα κλαδί στο χέρι, του έβαλε φωτιά και έτσι το βουνό και η περιοχή γέμισε με φώτα από τις φωτιές.

Το έθιμο στην Άρτα

Από ξύλο κρανιάς ήταν ο Δούρειος Ίππος, αλλά και πολλά πολεμικά όπλα…

Η κρανιά σε καρποφορία
Η κρανιά σε ανθοφορία

Το είδος

Η κρανιά (Cornus mas) είναι σχετικά κοινό είδος της Ελληνικής χλωρίδας, που απαντάται σε μεμονωμένα άτομα μέσα σε δάση και θαμνώνες. Παλαιότερα υπήρχαν και καλλιέργειες κρανιάς τόσο για το ξύλο όσο και για τους καρπούς της.

Στην αρχαιότητα

Τα φυτά στα έργα του Ομήρου

Τα κυρίαρχα είδη στα έργα του Όμηρου
Τα κυρίαρχα είδη στην Ιλιάδα
Τα κυρίαρχα είδη στην Οδύσσεια

Τα «κυρίαρχα» φυτά

Το φυτό που έχει τις περισσότερες αναφορές στα έργα του Ομήρου είναι η δρυς (Quercus) και ακολουθεί το πεύκο (Pinus). Δηλαδή στην ουσία ο Όμηρος αναφέρθηκε συνολικά και περισσότερες φορές στα είδη που σχηματίζουν και τα περισσότερα δάση στην Ελλάδα και στην ευρύτερη περιοχή.

Διαφορές μεταξύ Ιλιάδας και Οδύσσειας

Pages