Ιστορίες και ετυμολογίες

Ιστορίες για την προέλευση των ονομάτων (ελληνικών ή επιστημονικών) ειδών...

 

Η ονομασία του φασολιού και τα «κατάλοιπά» του: από το φασίολος στο false

Απόσπασμα από το βιβλίο "Η εθνική μας φασουλάδα" (του Η. Πετρόπουλου)

 

Επιμέλεια – Κείμενο MSc Φώτω Κόνσολα

 

Η ονομασία των φασολιών

Η ονομασία των φασολιών προέρχεται από τη αρχαία Ελληνική φασίολος (ή και φάσηλος, φασήολος). Ο φασίολος στην αρχαία Ελλάδα ήταν πιθανότατα ένα είδος λούπινου (Lupinus). Τα φασόλια που καλλιεργούνται σήμερα προέρχονται από τη Νότια Αμερική και προέρχονται από διάφορα είδη και υβρίδια μεταξύ αυτών. Η γενική επιστημονική ονομασία που χρησιμοποιείται για τα καλλιεργούμενα φασόλια είναι Phaseolus vulgaris.

Όταν φίδια και δράκοι τρώνε… μύγες!

Το άνθος της δρακοντιάς ή φιδόχορτου (Dracunculus vulgaris)
Το άνθος και φύλλα της δρακοντιάς ή φιδόχορτου (Dracunculus vulgaris)

 

Επιμέλεια – Κείμενο Δρ Πέρη Κουράκλη

 

Πολλοί έχουν ακούσει ή έχουν δει και γνωρίζουν ένα είδος που μυρίζει άσχημα, που τρομάζει με την όψη του και που το αποκαλούν δρακοντιά ή φιδόχορτο.

H ονομασία της δρακοντιάς, του φιδόχορτου

Η ξόβεργα ο ιξός και ο οξός

photo by Daniel Lazarik (via http://www.nahuby.sk)
Καρποί από τον ιξό (by http://www.nahuby.sk)

Τι ακριβώς είναι η ξόβεργα

Η ξόβεργα ήταν ένα μικρό κλαδί ή βέργα αλειμμένη με κολλητική ουσία (συνήθως αρωματική ή γλυκιά ή μείγμα ουσιών πχ. με μέλι). Τις ξόβεργες τις τοποθετούσαν σε διάφορες θέσεις, από όπου περνούσαν τα μεταναστευτικά μικροπούλια (συνήθως τα ωδικά), έτσι ώστε αυτά να προσελκυθούν και να κολλήσουν πάνω στις ξόβεργες. Πρέπει να σημειωθεί ότι η πρακτική του κυνηγιού με ξόβεργες έχει απαγορευτεί σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Γιατί η ονομασία «ξόβεργα»

Το βαλσαμόχορτο και το βαλσάμωμα

Βαλσαμόχορτο (Hypericum perforatum)

Το είδος

Το βάλσαμο ή σπαθόχορτο (Hypericum perforatum) έχει έντονο κίτρινο χρώμα και ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του είναι τα ημιδιάφανα και μαυροκόκκινα στίγματα στα πέταλά του. Φύεται σχεδόν σε όλη την Ελλάδα και ανθίζει από την άνοιξη μέχρι και το καλοκαίρι. Το είδος είναι επίσης γνωστό ως St-John’s-wort ή βότανο του Προδρόμου.

Βάλσαμο και βαλσάμωμα

Ένα είδος με όνομα από τη μάρκα αυτοκινήτου

To Landrover από την αποστολή του 1962 (photo by Ian Hedge, via http://stories.rbge.org.uk/)
Δείγματα herbarium του Scrophularia landroveri (photo by Ian Hedge, via http://stories.rbge.org.uk/)
To Landrover από την αποστολή του 1962 (photo by Ian Hedge, via http://stories.rbge.org.uk/)

Το γένος

Το γένος Scrophularia περιλαμβάνει περίπου 200 διαφορετικά είδη σε όλο τον κόσμο. Στην Ελλάδα απαντώνται 16 είδη του γένους.

Το είδος

Το 1964 ο Per Wendelbo περιέγραψε ένα νέο είδος του  γένους  Scrophularia από το Αφγανιστάν ονομάζοντας το Scrophularia landroveri. Μαζί με τον  Ian Hedge από το Βοτανικό Κήπο του Εδιμβούργου, είχαν μαζέψει τα δείγματα από το πέρασμα του Shibar, νοτιοδυτικά της Καμπούλ κατά τη διάρκεια μιας βοτανικής εξόρμησης το 1962.

Το φυτό με το όνομα μπύρας…

Aethionema carlsbergii (photo by http://photos.v-d-brink.eu/)

Το είδος

Η Aethionema carlsbergii ανακαλύφθηκε το 1980, στον Ταΰγετο, όπου και είναι ενδημικό (υπάρχει μόνο εκεί και πουθενά αλλού στον κόσμο). Φύεται σε σχισμές ασβεστολιθικών βράχων και έχει αρκετά περιορισμένη εξάπλωση.

Η ονομασία του

Νέα «περίεργα» ονόματα ειδών: μετά τη Lady Gaga ήρθε και ο James Bond…

Είδος του υπογένους Jamesbondia (photo by www.alphagalileo.org)

Η ιστορία

Η ονομασία κάθε είδους και γένους μπορεί να κρύβει μια μεγάλη ιστορία. Παράδειγμα αποτελούν το γένος Gaga (από τη Lady Gaga), και το είδος Aethionema retsina (από ένα μπουκάλι ρετσίνας).

Και το όνομα του James Bond σε φυτά…

Φυτά από εξωτικές περιοχές με ελληνικά ονόματα: η Crocosmia!

Crocosmia (photo by Δήμητρα Ιωάννα Ιωαννίδου)

Το γένος

Το γένος Crocosmia περιλαμβάνει 10 είδη φυτών από τα οποία τα δυο χρησιμοποιούνται πολύ (και στην Ελλάδα) ως καλλωπιστικά. Είναι συγγενικό είδος με τις ίριδες και απαντώνται στη νότια και στη δυτική Αφρική καθώς και στη Μαδαγασκάρη…

Το όνομα

Το επιστημονικό όνομα Crocosmia προέρχεται από τις λέξεις «κρόκος» και «οσμή», καθώς το γένος περιλαμβάνει είδη που τα αποξηραμένα φύλλα τους μυρίζουν σαν τον κρόκο, γνωστό και ως σαφράν!

 

Πηγές – Άρθρα – Πληροφορίες

Pages