Ιστορίες και ετυμολογίες

Ιστορίες για την προέλευση των ονομάτων (ελληνικών ή επιστημονικών) ειδών...

 

Η γαλατσίδα!!!

Τα περίεργα άνθη (κυάθια) της γαλατσίδας (Euphorbia myrsinites)

 

Επιμέλεια - Κείμενο Θανάσης Αυγουλής

 

Το φυτό

Τα είδη του γένους Euphorbia ονομάζονται γαλατσίδες, που οφείλεται στο γαλακτώδη και δηλητηριώδη χυμό που εμπεριέχεται μέσα στους βλαστούς και τα φύλλα τους! Στην Ελλάδα υπάρχουν 63 διαφορετικά είδη και υποείδη του γένους.

Η ονομασία τους

Ποια είναι τελικά τα γνωστά «βάγια»;

photos by Wouter Hagens, plantoftheweek.org, votanakaifisi.blogspot.gr

Τα είδη

Σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας χρησιμοποιούνται ως «βάγια» διάφορα είδη φυτών. Τα πιο συνηθισμένα είναι η δάφνη (Laurus nobilis) και η μυρτιά (Myrtus communis) ενώ σπάνια χρησιμοποιείται και ο φοίνικας (Phoenix).

Τα πραγματικά βάγια

Γιατί δεν υπάρχει "βελανιδιά" αλλά "βαλανιδιά"... και η βάλανος του Δία!

Τα είδη

Στην Ελλάδα υπάρχουν 19 είδη και υποείδη φυτών που έχουν καρπό βαλανίδι (κυπελλοφόρο κάρυο, τα είδη του γένους Quercus). Μερικά από αυτά είναι πολύ γνωστά όπως το πουρνάρι, η αριά και το τσέρο. Τα περισσότερα αποκαλούνται συνήθως σχεδόν σε όλη την ύπαιθρο «δέντρα»…

Το βαλανίδι και η βαλανιδιά

Η «κατσικίσια» ιτιά: Ιτιά η αίγιος (Salix caprea)

photo by warehouse1.indicia.org.uk

Το είδος

Η Salix caprea είναι ένα από τα 12 είδη ιτιάς που απαντώνται στην Ελλάδα. Είναι ένα από τα λίγα είδη ιτιάς που δεν εμφανίζονται δίπλα σε ρέματα, ποτάμια ή λίμνες, αλλά σε μεγάλα συνήθως υψόμετρα, και σε απότομες πλαγιές.

Η ονομασία του

Η ιτιά και η ασπιρίνη…

H προέλευση της λέξης Salix (επιστημονική ονομασία της ιτιάς)

Το βοτανικό όνομα της ιτιάς Salix προέρχεται από τις κέλτικες λέξεις "sal" - σημαίνει κοντά, και "lis" - σημαίνει νερό, επειδή η ιτιά ευδοκιμεί ευρέως σε υγρό έδαφος, κοντά στις όχθες ποταμών και ρυακιών.

Το σαλικυλικό οξύ και η ασπιρίνη

Τίλιο ή φλαμούρι!!!

photo by novenyalbum.hu

Τα είδη

Οι αυτοφυής φλαμουριές (ή και φιλύρες) στην Ελλάδα, ανήκουν σε τρία διαφορετικά είδη: Tilia tomentosa, T. cordata και T. platyphyllos, από τις οποίες η πιο κοινή είναι η Tlia tomentosa. H εποχή άνθισης είναι ο Μάιος-Ιούνιος, και είναι η εποχή που συλλέγονται τα άνθη που χρησιμοποιούνται για το γνωστό ρόφημα "τίλιο" ή "φλαμούρι".

Η ετυμολογία

Το φυτό… τέλειος μασκαράς ! ! !

Lithops lesliei (photo by Γιάννης Βαφειάδης)
Lithops hallii (photo by Γιάννης Βαφειάδης)
Lithops optica var. rubra σε φάση αλλαγής φύλλων (photo by Γιάννης Βαφειάδης)
Διάφορα είδη Lithops από σπορά (photo by Γιάννης Βαφειάδης)

Το είδος

Η ονομασία αυτών των ειδών είναι Ελληνικό: Lithops (Λίθωψ), από το "λίθος" και το "όψη"… αφού είναι σαν πέτρες «όψη λίθου» και για την ακρίβεια μπορούν να ξεχωρίσουν από τις πέτρες μόνο όταν είναι ανθισμένα! Συχνά αποκαλούνται ως «ζωντανές πέτρες»!

Η αιτία της «όψης» τους

Καυλί “cauli” (από το ελληνικό "καυλός"), τι σημαίνει άραγε;

η Primula acaulis, δηλαδή ή ά-καυλη, η πρίμουλα χωρίς βλαστό…

Η ιστορία της λέξης "καυλί"

Πολλές φορές το «cauli» χρησιμοποιείται στις επιστημονικές (λατινικές) ονομασίες των φυτών, όπως Salix amplexicaulis (amplex + caulis) κλπ. Σημαίνει κλαδί/βλαστός και πρόκειται για ελληνική λέξη!!! Το καυλί είναι και αυτό αρχαίο, υποκοριστικό του καυλός που σημαίνει κοτσάνι, βλαστός. Κοτσάνι σημαίνει και το τσουνί, από το οποίο με αναδιπλασιασμό βγαίνει το τσουτσούνι, το παιδικό πέος... "άγνωστο" πως στην νεο-ελληνική έφτασε να χρησιμοποιείται με διαφορετικό τρόπο… 

Από τη Λέσβο

Το αγκάθι του Χριστού;

Το είδος

Το παλιούρι είναι ένα σχετικά αρκετά κοινό είδος της ελληνικής χλωρίδας. Είναι ισχυρά αγκαθωτός θάμνος και συνήθως απαντάται σε περιοχές με έντονη βόσκηση ή σε εγκαταλελειμμένα χωράφια.

Η ονομασία του

Εκτός από τα περίεργα άνθη όλων των ορχεοειδών… είναι και το επιστημονικό όνομα περίεργο: Orchidaceae!!

Η οικογένεια

Η οικογένεια Orchidaceae παίρνει το όνομά της από το γένος Orchis και την κατάληξη –aceae (που έχουν όλες οι οικογένειες). Περιλαμβάνει φυτά με εντυπωσιακά άνθη και χαρακτηριστικές ρίζες (ή καλύτερα ριζώματα, κόνδυλους ή βολβούς). Στην Ελλάδα έχουν καταγραφεί 180 είδη και υποείδη που ανήκουν στην οικογένεια αυτή.

Το γένος Orchis

Pages