Υπερ-τροφές της ελληνικής γης: το σταμναγκάθι (Cichorium spinosum)

Το είδος

Το σταμναγκάθι (Cichorium spinosum) είναι μια άγρια ποικιλία ραδικιού, με οδοντωτά φύλλα, τα οποία περιέχουν μία γλυκόπικρη  ουσία, η οποία προσδίδει στο φυτό σημαντικές ιδιότητες. Τρώγεται με λάδι και ξίδι. Το φυτό σταμναγκάθι είναι θάμνος αγκαθωτός και όπως συμβαίνει με όλα τα χόρτα της Κρήτης, η παρασκευή της σαλάτας εξαρτάται από τις τοπικές ιδιαιτερότητες και από τη φαντασία της κάθε νοικοκυράς. Δεν είναι σπάνιες οι περιπτώσεις που το σταμναγκάθι χρησιμοποιείται αναμεμειγμένο με άλλα άγρια χόρτα, με λίγο κρεμμύδι (χρησιμοποιείται το χλωρό κρεμμύδι και κυρίως τα υπέργεια μέρη του) και άνηθο. Επίσης καταναλώνεται βραστό σε σαλάτες, με αρνί ή κατσίκι φρικασέ. Τα χαρίσµατα του σταµναγκαθιού δεν είναι µόνο γευστικά. Γνωστό από την αρχαιότητα για τις διουρητικές του ιδιότητες, αναφέρεται από τον Αριστοφάνη, το Θεόφραστο και το Διοσκουρίδη.

Ιδιότητες

Το σταμναγκάθι έχει πλούσια θρεπτική–διατροφική αξία διότι περιέχει σημαντικές ποσότητες αντιοξειδωτικών, όπως βιταμίνη C, α-τοκοφερόλη και φαινόλες. Επίσης περιέχει γλουταθειόνη η οποια είναι ένα αμινοξύ που μετατρέπεται στον οργανισμό σε υπεροξειδάση της γλουταθειόνης, που είναι ισχυρός αντιοξειδωτικός παράγοντας. Ουσιαστικά η γλουταθειόνη είναι ένα είδος αντιοξειδωτικού που βοηθά το σώμα να απαλλαγεί από τις τοξίνες. Το σταμναγκάθι είναι επίσης καλή πηγή σιδήρου, ψευδαργύρου, καλίου και μαγνησίου. Περιέχει μέτριες ποσότητες α-λινολενικού οξέος (44.4 mg /100 γρ.). Επίσης είναι:

Χολαγωγό – υπακτικό: Στα αρχαία χρόνια το χρησιμοποιούσαν για την θεραπεία προβλημάτων της χολής και του ήπατος. Αυτή η δράση του οφείλεται σε μία ουσία, το «κιχώριο» και βοηθά στην αποσυμφόρηση της χοληδόχου κύστεως και του ήπατος.

Αντιοξειδωτικό: Τα β-καροτένια που περιέχει συμβάλλουν στην αντιμετώπιση των ελεύθερων ριζών, γεγονός που βοηθά στην καρδιαγγειακή προστασία του οργανισμού και προάγει την αντιγήρανση των ιστών.

Τονωτικό – χωνευτικό: Είναι τονωτικό του στομάχου και ευνοεί την πέψη. Βοηθά στην απομάκρυνση της χοληστερίνης από το αίμα, ενώ αναφέρεται πως το αφέψημα των φύλλων του δρα κάτα του διαβήτη και της παχυσαρκίας.

Αντιρευματικό: Όλα τα είδη ραδικιών έχουν διουρητικές ιδιότητες. Εξαιτίας αυτής της ιδιότητας βοηθά και στην αντιμετώπιση των ρευματισμών, αλλά και της κατακράτησης υγρών κατά την διάρκεια της έμμηνου ρύσεως.

Αδένες: Δρα ρυθμιστικά στην λειτουργία πολλών αδένων

Δέρμα: Θεραπεύει πολλές δερματικές παθήσεις. Αναφέρεται πως από τα αρχαία χρόνια το χρησιμοποιούσαν για την θεραπεία κρεατοελιών, σπυριών και κάλων.

Καλλιεργείται ευρέως στην Κρήτη, από όπου και έγινε γνωστό, ωστόσο φαίνεται ότι μπορεί να αναπτύσσεται εξίσου ικανοποιητικά σε παραθαλάσσιες ζώνες αλλά και πλαγιές βουνών και οροπεδίων (πάνω από 1000 μέτρα υψόμετρο) και σε άλλες περιοχές της χώρας.

Δυναμικότητα της παραγωγής του

Δεδομένου ότι μπορεί να καλλιεργηθεί εύκολα, θα πρέπει να διερευνηθεί το δυναμικό του για την αγροτική ανάπτυξη και να αποτελέσει μια ιδιαίτερα επικερδή εναλλακτική καλλιέργεια. Πανεπιστημιακή μελέτη του Γεωπονικού Πανεπιστήμιου κατέδειξε ότι το σταμναγκάθι μπορεί να καλλιεργηθεί θαυμάσια και σε βιολογική καλλιέργεια χωρίς πρόβλημα. Καθαρά κέρδη που φθάνουν να ξεπερνούν τις 4.000 ευρώ ανά στρέμμα σε ετήσια βάση αποδίδει το περιζήτητο σταμναγκάθι, που κάνει θραύση στην εγχώρια αγορά παρά την υψηλή τιμή του, ενώ αξιοσημείωτη είναι και η ζήτηση για το προϊόν από χώρες του εξωτερικού, όπως η Γαλλία.

 

Πηγές - Άρθρα - Πληροφορίες

http://medlabgr.blogspot.com/ [Πρόσβαση 19/7/2015]

http://www.mydiatrofi.gr [Πρόσβαση 19/7/2015]

 

Επιμέλεια - Κείμενο Γιάννης Φραγκάκης

photo by bium.univ-paris5.fr

Άνθρωπος και Φύση: